W Sejmie odbyło się posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Szpitali Samorządowych, podczas którego jednym z ważniejszych tematów była kondycja finansowa i organizacyjna szpitali samorządowych oraz ich zdolność do świadczenia usług na początku 2026 roku. W obradach udział wziął Roman Kolek, przewodniczący Komisji ds. Ochrony Zdrowia Związku Województw RP, który przedstawił ocenę obecnej sytuacji, wskazując jednocześnie możliwe kierunki zmian.

Finanse i rozliczenia z NFZ w tle debaty

Pierwsza część posiedzenia poświęcona była informacji Ministra Zdrowia dotyczącej wypłat należności przez Narodowy Fundusz Zdrowia za świadczenia wykonane przez szpitale samorządowe w I?III kwartale 2025 roku ? z podziałem na szpitale powiatowe, miejskie i wojewódzkie oraz świadczenia limitowane i nielimitowane. Dyskutowano także o perspektywie i terminach rozliczeń za IV kwartał 2025 roku. Ten kontekst finansowy wyraźnie wybrzmiewał w dalszej części dyskusji, poświęconej już bezpośrednio wyzwaniom roku 2026.

Kondycja szpitali na początku 2026 roku: system na granicy wydolności

W swoim wystąpieniu Roman Kolek zwrócił uwagę, że szpitale samorządowe wchodzą w 2026 rok w warunkach narastających zagrożeń finansowych, kadrowych i organizacyjnych. Jak podkreślał, bez odważnych decyzji restrukturyzacyjnych system nie będzie w stanie utrzymać obecnej sieci świadczeń.

Szczególnie mocno zaakcentował problem rozdrobnienia sieci szpitalnej, wskazując na przykład oddziałów położniczych.
? ?Wszyscy doskonale wiemy, że rentowność oddziałów położniczych opiera się na wykonaniu ponad tysiąca porodów rocznie. Oddziały, które zapewniają mniejszą liczbę porodów, po prostu nie są w stanie się bilansować? ? zaznaczył.

Malejąca liczba porodów, procesy depopulacyjne oraz brak kadr sprawiają, że utrzymywanie pełnoprofilowych, całodobowych oddziałów w każdym szpitalu staje się ? zdaniem Kolka ? ekonomicznie i organizacyjnie nierealne.

Reorganizacja zamiast pozornej stabilności

Przewodniczący Komisji ds. Ochrony Zdrowia Związku Województw RP jednoznacznie opowiedział się za reorganizacją sieci świadczeń, zwłaszcza w obszarze położnictwa i chirurgii. Jako realną drogę obniżenia kosztów wskazał przekształcanie części oddziałów całodobowych w oddziały jednodniowe i planowe, z ograniczeniem pracy bloków operacyjnych w trybie 24-godzinnym.

? ?Jeżeli mamy cokolwiek zreorganizować, to tylko w taki sposób, aby skoncentrować pełne zabezpieczenie całodobowe tam, gdzie jest to rzeczywiście uzasadnione. W przeciwnym razie potencjał medyczny jest marnowany, a koszty rosną? ? podkreślał.

Jako przykład skutecznych rozwiązań systemowych przywołał doświadczenia Czech, gdzie już lata temu płatnik jasno komunikował, że brak wykorzystania świadczeń w danym szpitalu oznacza w przyszłości brak ich finansowania, co wymuszało racjonalną reorganizację.

Interna, SOR-y i dramat kadrowy

Osobny wątek dotyczył oddziałów chorób wewnętrznych. Roman Kolek wskazywał, że szpitale ? szczególnie wojewódzkie, posiadające SOR-y ? ponoszą nieproporcjonalnie wysokie koszty hospitalizacji pacjentów przyjmowanych w trybie nagłym.

Zwracał uwagę, że czas pobytu pacjenta ?nagłego? jest nawet trzykrotnie dłuższy niż pacjenta planowego, a koszty diagnostyki wykonanej już na SOR obciążają następnie oddziały internistyczne. Jego zdaniem powinno to znaleźć odzwierciedlenie w mechanizmach finansowania.

Jednocześnie alarmował, że bez zmian w systemie kształcenia specjalistycznego lekarzy internistów wszelka reorganizacja pozostanie pozorna.
? ?Interna zmierza ku upadkowi. Młodzi lekarze wybierają wąskie specjalizacje, mniejszą odpowiedzialność i lepszy balans życia. Bez zmian w kształceniu nie uratujemy oddziałów niezabiegowych? ? mówił.

Diagnostyka i nierówności regionalne

Kolejnym problemem poruszonym podczas posiedzenia była dostępność do diagnostyki, w szczególności rezonansu magnetycznego. Roman Kolek ostrzegał przed zrywaniem umów przez prywatnych dostawców usług diagnostycznych bez zapewnienia szpitalom alternatywy, co może uderzyć zwłaszcza w placówki z SOR-ami.

Zwrócił także uwagę na duże różnice regionalne w finansowaniu nadwykonań, w tym świadczeń nielimitowanych, oraz na opóźnienia w ich rozliczaniu, które samorządy muszą pokrywać z własnych środków, nie mając możliwości opóźniania płatności za leki czy terapie onkologiczne.

Apel o decyzje regionalne i systemowe

Podsumowując swoje wystąpienie, Roman Kolek jednoznacznie opowiedział się za konsolidacją i koordynacją zmian na poziomie regionalnym, z istotną rolą wojewodów i NFZ, zamiast niekontrolowanych likwidacji oddziałów.

? ?Nie da się wszystkiego uporządkować na poziomie krajowym, ustalając jedynie normy i minima. Potrzebna jest racjonalna wizja końca tego systemu, oparta na realiach demograficznych, kadrowych i finansowych? ? podkreślił.

Posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Szpitali Samorządowych pokazało jasno, że rok 2026 będzie dla szpitali samorządowych czasem decyzji granicznych ? pomiędzy dalszym dryfem a odważną, choć trudną reorganizacją systemu ochrony zdrowia.