Zarząd Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej apeluje o ujednolicenie praktyki stosowanej przez wojewodów w zakresie realizacji zadań finansowanych z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. W stanowisku przyjętym 15 lipca 2026 roku ZWRP podkreśla, że samorządy województw mogą wykonywać te zadania za pośrednictwem swoich jednostek organizacyjnych oraz przekazywać im środki pochodzące z dotacji celowych z budżetu państwa.

Stanowisko Zarządu ZWRP jest odpowiedzią na istotne rozbieżności w stosowaniu przepisów dotyczących realizacji zadań zleconych z zakresu administracji rządowej w obszarze ochrony ludności i obrony cywilnej. Dotyczą one przede wszystkim możliwości angażowania wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych w przedsięwzięcia finansowane ze środków Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, a także przekazywania tym jednostkom środków z dotacji otrzymanych przez województwa.

Różne zasady w poszczególnych województwach

Jak wskazuje Związek Województw RP, praktyka stosowana przez wojewodów nie jest jednolita. W części regionów dopuszcza się realizację zadań w tej formule, uznając ją za zgodną z obowiązującymi przepisami i sprzyjającą sprawnemu wykorzystywaniu dostępnych zasobów. W innych województwach takie rozwiązanie nie jest akceptowane. Wojewodowie argumentują wówczas, że wyłącznym beneficjentem dotacji jest województwo, dlatego środki nie powinny być przekazywane jego jednostkom organizacyjnym.

W ocenie Zarządu ZWRP rozbieżności te prowadzą do nierównego traktowania samorządów województw i utrudniają realizację przedsięwzięć służących zwiększaniu zdolności państwa w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej.

Problem ma szczególne znaczenie w przypadku podmiotów leczniczych, wojewódzkich ośrodków medycyny pracy oraz innych wyspecjalizowanych jednostek samorządowych. Dysponują one odpowiednią infrastrukturą, personelem, wiedzą i doświadczeniem, które mogą zostać wykorzystane do sprawnego wykonywania zadań finansowanych z Programu OLiOC.

Jednostki województwa mogą realizować zadania

Zarząd ZWRP stoi na stanowisku, że obowiązujące przepisy pozwalają województwom realizować zadania zlecone z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej za pośrednictwem wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych, dla których samorząd województwa jest podmiotem założycielskim.

Podstawę prawną stanowi art. 8 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. Zgodnie z tym przepisem województwo wykonuje zadania publiczne poprzez tworzone przez siebie jednostki organizacyjne. Jak zaznacza ZWRP, rozwiązanie to obejmuje zarówno zadania własne, jak i zadania zlecone z zakresu administracji rządowej.

Jednocześnie ani ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej, ani ustawa o finansach publicznych nie ograniczają możliwości wyboru takiej formy realizacji zadań. Nie zawierają również zakazu przekazywania środków z dotacji celowej wojewódzkim samorządowym jednostkom organizacyjnym wykonującym przedsięwzięcia w ramach Programu OLiOC.

Zdaniem Zarządu ZWRP wykorzystanie tych jednostek pozwala efektywniej korzystać ze specjalistycznych kompetencji, infrastruktury i zaplecza kadrowego pozostających w dyspozycji samorządów województw. Jednocześnie województwo zachowuje pełną kontrolę nad wykonywaniem powierzonych zadań.

Województwo nadal odpowiada za dotację

Przyjęcie takiego modelu organizacyjnego nie zmienia statusu województwa jako wyłącznego beneficjenta dotacji celowej z budżetu państwa. Województwo nadal ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie zadania, wykorzystanie środków zgodnie z ich przeznaczeniem oraz rozliczenie dotacji przed wojewodą i właściwymi organami kontrolnymi.

Zarząd ZWRP wskazuje również, że postanowienia umów dotacyjnych ograniczające lub wykluczające możliwość wykonywania zadań za pośrednictwem wojewódzkich jednostek organizacyjnych nie znajdują podstawy w obowiązujących przepisach. Brak wyraźnego zapisu w umowie, który dopuszczałby takie rozwiązanie, nie powinien być natomiast interpretowany jako zakaz jego stosowania.

Apel o ujednolicenie praktyki

Zarząd Związku Województw RP apeluje o zapewnienie jednolitego stosowania prawa na terenie całego kraju oraz poszanowanie ustawowej samodzielności województw w wyborze zgodnych z prawem i efektywnych sposobów realizacji zadań zleconych.

Do stanowiska dołączono opinię prawną dotyczącą dopuszczalności wykonywania przez województwa zadań w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej za pośrednictwem wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych wraz z przekazywaniem im środków z dotacji celowej.

Stanowisko zostało skierowane do ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra obrony narodowej oraz wojewodów.

Pełna treść stanowiska Zarządu Związku Województw RP: 

https://polskieregiony.pl/wp-content/uploads/2026/07/Stanowisko-z-dnia-15-07-2026-r.pdf