Zarząd Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej w przyjętym stanowisku z 5 stycznia 2026 r. przedstawił szeroki katalog uwag i postulatów dotyczących konsolidacji podmiotów leczniczych. Dokument został skierowany do Minister Zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy i stanowi głos samorządów województw w toczącej się debacie o reformie systemu ochrony zdrowia oraz przyszłości szpitalnictwa w Polsce.

Jak podkreśla Związek, konsolidacja szpitali może być jednym z narzędzi poprawy efektywności systemu, racjonalizacji kosztów oraz lepszego dostosowania oferty świadczeń do potrzeb pacjentów. Aby jednak proces ten mógł przebiegać sprawnie i bezpiecznie, niezbędne jest doprecyzowanie szeregu przepisów oraz stworzenie stabilnych warunków finansowych i organizacyjnych dla łączących się podmiotów.

Wątpliwości wokół zasad łączenia podmiotów

Jednym z zagadnień poruszonych w stanowisku są przepisy art. 66 ustawy o działalności leczniczej. Zarząd ZWRP zwraca uwagę, że w przypadku konsolidacji z zastosowaniem zasady większości głosów w Radzie Przedstawicieli Podmiotów Tworzących konieczne jest jednoznaczne określenie, w jakich obszarach funkcjonowania nowego podmiotu zasada ta będzie miała zastosowanie. Wątpliwości budzi również sposób wpisu nowo utworzonego podmiotu do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, zwłaszcza gdy łączone zakłady tracą byt prawny.

Problematyczne pozostaje także łączenie podmiotów o różnym statusie – np. szpitali wojewódzkich, uniwersyteckich i miejskich. Związek pyta, jaki poziom tzw. sieci szpitali powinien wówczas posiadać nowy podmiot oraz czy o jego kwalifikacji decydować ma większość głosów, czy inne kryteria merytoryczne.

Konsolidacja a środki finansowe i status kliniczny

Szczególną uwagę poświęcono sytuacjom, w których organami tworzącymi są jednocześnie samorząd województwa, miasto oraz uczelnia medyczna. Zarząd ZWRP wskazuje na potrzebę jasnych zasad ubiegania się o środki dedykowane konsolidacji, zwłaszcza gdy większość właścicielska należy do jednego podmiotu. Wątpliwości budzi także dostęp do konkursów Ministra Zdrowia przeznaczonych dla szpitali klinicznych, jeśli tylko jeden z łączących się podmiotów posiada taki status. Zdaniem Związku należy jednoznacznie rozstrzygnąć, czy decydujący jest większościowy udział głosów, czy sam fakt udziału uczelni medycznej w strukturze właścicielskiej.

Zadłużenie jako bariera konsolidacji

W stanowisku mocno wybrzmiewa problem łączenia podmiotów zadłużonych z jednostkami w dobrej kondycji finansowej. Zdaniem Zarządu ZWRP brak systemowego wsparcia po dokonaniu konsolidacji skutecznie zniechęca stabilne finansowo szpitale do udziału w takich procesach. Samorządy postulują umożliwienie korzystania ze środków na oddłużenie – m.in. z Funduszu Medycznego czy instrumentów BGK – już po konsolidacji, a nie wyłącznie jako warunku wstępnego. W dokumencie pojawia się również postulat stworzenia dedykowanego mechanizmu finansowego pozwalającego na częściowe lub całkowite umorzenie zadłużenia wnoszonego do nowego podmiotu.

Inwestycje, VAT i nowe formy organizacyjne

Związek Województw RP wskazuje także na potrzebę doprecyzowania zasad montażu finansowego inwestycji z kilku źródeł, w tym z różnych resortów, na potrzeby infrastruktury skonsolidowanych podmiotów. Istotnym problemem pozostaje kwestia podatku VAT przy wnoszeniu majątku do spółek powstałych w wyniku przekształceń – zdaniem samorządów zwolnienie takich czynności z VAT znacząco ułatwiłoby proces konsolidacji.

Wśród propozycji systemowych znalazł się również postulat umożliwienia konsolidacji podmiotów działających w formie spółek kapitałowych poprzez tworzenie holdingów (grup kapitałowych). Takie rozwiązanie – zdaniem ZWRP – mogłoby przynieść efekty zbliżone do klasycznych form łączenia spółek, przy jednoczesnym zachowaniu większej elastyczności organizacyjnej.

Fundusze UE i reforma szpitalnictwa

W stanowisku zwrócono uwagę na napięcia pomiędzy reformą szpitalnictwa a przepisami dotyczącymi trwałości projektów unijnych. Choć nowe regulacje umożliwiają elastyczną restrukturyzację profili oddziałów i sprzyjają konsolidacji, to obowiązki wynikające z umów o dofinansowanie nadal ograniczają swobodę zmian. Zarząd ZWRP apeluje o wydanie spójnych wytycznych Ministerstwa Zdrowia i instytucji zarządzających funduszami UE, które jasno określałyby „bezpieczne” scenariusze przekształceń i ograniczyły obawy przed koniecznością zwrotu dotacji.

NFZ i organizacja świadczeń

Kolejnym problemem jest rozłączność trybów udzielania świadczeń wynikająca z zarządzeń Prezesa NFZ. Zdaniem Związku obecne regulacje utrudniają przekształcenia w szpitalach posiadających oddziały o tym samym profilu w różnych lokalizacjach. Samorządy postulują zmianę przepisów tak, aby dopuszczały różne profile świadczeń w zależności od lokalizacji.

Apel o dialog i współpracę

Zarząd Związku Województw RP postuluje również rozważenie tworzenia konsorcjów podmiotów leczniczych, które mogłyby współpracować na zasadzie świadczenia wzajemnych usług, z wyłączeniem obowiązku stosowania procedur zamówień publicznych.

– Przedstawione uwagi i propozycje wskazują na kluczowe bariery, które dziś utrudniają skuteczną konsolidację szpitali. Jako samorządy województw deklarujemy gotowość do współdziałania przy tworzeniu efektywnego i przyjaznego systemu ochrony zdrowia – podkreśla Olgierd Geblewicz, Prezes Zarządu Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej.

Pełna treść stanowiska Zarządu Związku Województw RP: 

https://polskieregiony.pl/wp-content/uploads/2026/01/Stanowisko-Zarzadu-w-sprawie-konsolidacji-podm.pdf