Terminowa zapłata za wykonane świadczenia, pełne finansowanie diagnostyki i leczenia onkologicznego oraz dostosowanie kontraktów do potrzeb pacjentów – to najważniejsze postulaty Zarządu Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej zawarte w stanowisku z 4 listopada 2026 roku w sprawie rozliczania świadczeń przez NFZ. Zarząd wskazuje, że opóźnienia w płatnościach i niejednolite zasady rozliczeń osłabiają płynność finansową podmiotów leczniczych i zagrażają ciągłości opieki nad pacjentami.

Ponad miliard złotych nadwykonań w świadczeniach nielimitowanych

Stanowisko opiera się na analizie rozliczeń świadczeń udzielonych w pierwszym półroczu 2026 roku przez podmioty lecznicze, dla których samorządy województw są organami tworzącymi. W zestawieniu według stanu na 30 czerwca wartość nadwykonań w świadczeniach nielimitowanych wyniosła ponad 1,01 mld zł. Chodzi o świadczenia zrealizowane ponad wartości określone w umowach z NFZ.

Zarząd ZWRP zwraca uwagę na różnice w rozliczaniu świadczeń przez poszczególne oddziały wojewódzkie Funduszu. W jego ocenie placówki powinny mieć zapewnioną terminową zapłatę za prawidłowo wykonane świadczenia nielimitowane, bez wielomiesięcznego oczekiwania. Podobny apel Zarząd przyjął 17 sierpnia 2026 roku w odniesieniu do rozliczenia nadwykonań za 2025 rok.

Pełne finansowanie diagnostyki i leczenia onkologicznego

Jednym z problemów opisanych w stanowisku jest praktyka rozliczania chemioterapii i programów lekowych. Jak wskazuje Zarząd ZWRP, świadczeniodawcy spotykają się z sytuacjami, w których NFZ płaci za leki i substancje czynne, ale nie reguluje należności za związane z ich podaniem świadczenia, między innymi hospitalizacje i porady ambulatoryjne. Tymczasem zasady umów wymagają łącznego rozliczania leku oraz świadczenia towarzyszącego jego podaniu.

Zarząd postuluje pokrywanie pełnych kosztów takiego leczenia, obejmujących produkty lecznicze, ich podanie, hospitalizację oraz niezbędną diagnostykę i monitorowanie terapii. Oczekuje również zniesienia limitów finansowania wszystkich prawidłowo wykonanych i sprawozdanych świadczeń związanych z diagnostyką i leczeniem nowotworów. Gwarancja zapłaty powinna obejmować zarówno świadczenia w ramach pakietu DiLO, jak i realizowane poza nim.

Stabilne finansowanie psychiatrii i rehabilitacji

Stanowisko wskazuje także na niepewność finansowania świadczeń limitowanych w psychiatrii i leczeniu uzależnień. Według Zarządu są one w praktyce rozliczane na końcowym etapie, pod warunkiem pozostania środków w budżecie NFZ. Utrudnia to planowanie działalności i zapewnienie ciągłości opieki. ZWRP postuluje zmianę tych zasad, tak aby lepiej odpowiadały potrzebom pacjentów.

W rehabilitacji problem dotyczy zarówno niedoszacowania środków przeznaczanych na świadczenia, jak i zbyt niskich wycen jednostkowych. Zarząd wskazuje, że powinny one uwzględniać inflację, wzrost kosztów działalności oraz wynagrodzeń personelu medycznego.

Zastrzeżenia budzi również mechanizm finansowania ustawowych podwyżek wynagrodzeń zastosowany w 2026 roku w części zakresów, w tym w fizjoterapii ambulatoryjnej. Zamiast podniesienia ceny jednostki rozliczeniowej zwiększono liczbę zakontraktowanych świadczeń. Uzyskanie dodatkowych pieniędzy wymaga więc wykonania większej liczby świadczeń, co wiąże się z kolejnymi kosztami i jest ograniczone dostępnością personelu. Zarząd oczekuje zapewnienia finansowania obowiązkowego wzrostu wynagrodzeń niezależnie od możliwości zwiększania liczby udzielanych świadczeń.

Kontrakty dostosowane do potrzeb pacjentów

ZWRP proponuje wprowadzenie okresowej aktualizacji wartości umów z NFZ, gdy zakontraktowane wartości są systematycznie przekraczane z powodu rzeczywistych potrzeb zdrowotnych mieszkańców. Planowanie kontraktów powinno w większym stopniu uwzględniać dane demograficzne i epidemiologiczne oraz dostępność leczenia w poszczególnych regionach. Jak zaznaczono w stanowisku, różnice między województwami mogą wynikać również ze struktury wieku mieszkańców, rozproszenia ludności i stanu zdrowia populacji.

Zarząd apeluje ponadto o przewidywalność zasad rozliczeń. Zmiany kwalifikacji świadczeń, w szczególności w systemie Jednorodnych Grup Pacjentów, nie powinny prowadzić do nieuzasadnionego obniżania finansowania hospitalizacji, których zakres, stopień skomplikowania i koszty pozostają niezmienione. W stanowisku zwrócono uwagę, że zmiany wycen w trakcie obowiązywania umów utrudniają także planowanie inwestycji w sprzęt i rozwój placówek.

Zarząd ZWRP podkreśla, że brak zapłaty za wykonane świadczenia zmusza podmioty lecznicze do finansowania leczenia ze środków własnych. Oczekuje rozwiązań gwarantujących terminowe i pełne rozliczanie świadczeń wykonanych zgodnie z obowiązującymi zasadami. Adresatami stanowiska są Prezes Rady Ministrów Donald Tusk, Minister Zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda oraz Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Filip Nowak.

Pełna treść stanowiska Zarządu Związku Województw RP:

https://polskieregiony.pl/wp-content/uploads/2026/11/Stanowisko-z-dnia-04-11-2026.pdf