20 listopada 2025 r. w Sejmie RP odbyło się posiedzenie Sejmowej Podkomisji Stałej Gospodarki i Infrastruktury Komunalnej działającej w ramach Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Obrady otworzył Przewodniczący Komisji, Poseł Jarosław Wiesław Wieczorek.

W pracach podkomisji udział wzięli przedstawiciele samorządów i instytucji kontrolnych, w tym:

• Związek Województw RP – reprezentowany przez Krzysztofa Osińskiego, Specjalistę ds. legislacji Biura ZWRP,

• Związek Miast Polskich – reprezentowany przez Marka Wójcika,

• Najwyższa Izba Kontroli,

• Strona rządowa – przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

Główny temat posiedzenia

Głównym punktem obrad było rozpatrzenie informacji Najwyższej Izby Kontroli dotyczącej wyników kontroli realizacji uchwał antysmogowych w województwach oraz działań związanych z usuwaniem kotłów pozaklasowych.

Prezentację przedstawił Prezes NIK, zwracając uwagę m.in. na:

• konieczność częstszego wykorzystywania wojewódzkich programów ochrony powietrza,

• potrzebę wdrożenia nowej dyrektywy unijnej dotyczącej jakości powietrza,

• znaczenie wsparcia finansowego dla samorządów, m.in. w ramach programu „Czyste Powietrze”.

Dyskusja i zgłoszone uwagi

W części dyskusyjnej poruszono szereg kwestii kluczowych dla realizacji polityki antysmogowej:

• Krzysztof Osiński (ZWRP) przekazał pytanie zgłoszone przez województwo kujawsko-pomorskie dotyczące dużych rozbieżności pomiędzy danymi z centralnej ewidencji emisyjności a wynikami kontroli. Wyjaśnienia wskazały, że różnice wynikają głównie z terminów prowadzonych kontroli oraz ciągłych aktualizacji bazy.

• Marek Wójcik (ZMP) zwrócił uwagę na ograniczenia w funkcjonowaniu bazy ewidencyjnej – jej krótki okres działania, problemy z nakładaniem kar za brak wpisów oraz niedostateczne zasoby kadrowe w gminach. Podkreślił też niewystarczające środki dostępne w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska.

• Poseł Tomaszewski podjął temat trudnej sytuacji sieci ciepłowniczych oraz ich wpływu na realizację polityki antysmogowej.

• Wskazywano, że główną przyczyną emisji są nadal kotły pozaklasowe, których likwidacja powinna pozostawać priorytetem.

• Omówiono również procesy zachodzące na rynku ciepłownictwa. Jak wskazał M. Wójcik, spadek liczby podmiotów wynika m.in. z konsolidacji i procesów komercjalizacyjnych, natomiast sprzedaż przedsiębiorstw przez samorządy nie jest zjawiskiem powszechnym – najczęściej zmienia się jedynie forma prawna przy zachowaniu własności samorządowej.

• Zgłoszono także postulat tworzenia straży międzygminnych, które w niektórych regionach wspierają kontrole źródeł ciepła. Podkreślono konieczność wzmocnienia samorządów poprzez środki z programów operacyjnych wdrażanych na poziomie województw.