Zarząd Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej przyjął 2 marca 2026 r. stanowisko dotyczące konieczności zmian w systemie kształcenia specjalistycznego lekarzy. Samorządy regionalne postulują m.in. większy wpływ władz regionalnych i szpitali na proces kwalifikacji do specjalizacji oraz modyfikację obecnych zasad przyznawania miejsc rezydenckich.

Problem z obecnym systemem naboru

Zdaniem Zarządu Związku Województw RP obowiązujące przepisy ograniczają możliwość reagowania na lokalne potrzeby kadrowe w ochronie zdrowia. Obecnie głównym kryterium kwalifikacji lekarzy na miejsca rezydenckie jest wynik Lekarskiego Egzaminu Końcowego. Jednocześnie wojewodowie oraz szpitale nie mają realnego wpływu na dobór kandydatów do specjalizacji w swoich regionach.

Samorządy zwracają uwagę, że zarówno Ministerstwo Zdrowia, jak i samorząd lekarski sygnalizują potrzebę zmian w formule Lekarskiego Egzaminu Końcowego. W opinii wielu środowisk egzamin nie różnicuje wystarczająco wyników kandydatów, co utrudnia stworzenie obiektywnego rankingu lekarzy ubiegających się o miejsca szkoleniowe.

Lekarze nie zostają w regionach

W stanowisku wskazano również na zjawisko szczególnie widoczne w specjalnościach deficytowych. Lekarze często rozpoczynają specjalizację poza miejscem zamieszkania, a po roku szkolenia przenoszą się do innych ośrodków lub po zakończeniu specjalizacji nie podejmują pracy w miejscu, w którym byli szkoleni.

Według Zarządu Związku Województw RP taki mechanizm nie sprzyja rozwiązywaniu regionalnych problemów kadrowych w ochronie zdrowia, zwłaszcza w mniejszych ośrodkach.

Propozycja dodatkowej punktacji

Samorządy proponują wprowadzenie zmian w systemie kwalifikacji na rezydentury. Jednym z rozwiązań miałoby być uwzględnienie dodatkowej punktacji przyznawanej przez szpital prowadzący szkolenie specjalizacyjne oraz wojewodę.

Dzięki temu – zdaniem Zarządu ZWRP – możliwe byłoby lepsze dopasowanie liczby i profilu szkolących się lekarzy do potrzeb danego regionu. Szczególnie dotyczy to szpitali w mniejszych miejscowościach, które dziś często mają trudności z pozyskaniem specjalistów.

Proponowane dodatkowe kryteria punktowe miałyby być jasno określone w przepisach, mierzalne i jednakowe dla wszystkich kandydatów, tak aby ograniczyć ryzyko uznaniowości i nierównego traktowania.

Większa rola szpitali przy specjalizacjach pozarezydenckich

Związek Województw RP postuluje także, aby w przypadku specjalizacji realizowanych w trybie pozarezydenckim o wyborze lekarza decydował podmiot leczniczy. Szpital ponosi bowiem koszty takiego szkolenia, a jednocześnie jest zainteresowany zatrzymaniem lekarza w swojej strukturze.

W ocenie samorządów mogłoby to sprzyjać większej stabilności kadrowej i zachęcić młodych lekarzy do wiązania swojej kariery zawodowej z konkretnym ośrodkiem.

Stypendia samorządowe bez wpływu na nabór

Autorzy stanowiska przypominają, że od kilku lat niektóre samorządy województw finansują stypendia dla studentów kierunków lekarskich. W zamian stypendyści zobowiązują się do pracy w szpitalach regionu przez określony czas.

Mimo to obecny system naboru na rezydentury nie daje fundatorom takich stypendiów żadnego wpływu na wybór kandydatów ani na późniejsze kształcenie specjalistyczne lekarzy.

Alternatywa: zmiana systemu finansowania

W stanowisku pojawia się również bardziej daleko idąca propozycja – odejście od obecnego systemu finansowania rezydentur przez Ministerstwo Zdrowia. Zamiast tego środki mogłyby trafiać bezpośrednio do podmiotów leczniczych prowadzących szkolenia specjalizacyjne.

Takie rozwiązanie, według samorządów, pozwoliłoby silniej powiązać lekarza z pracodawcą oraz zwiększyć wpływ szpitali na kształcenie w specjalnościach najbardziej potrzebnych w danym regionie.

Jednocześnie autorzy dokumentu podkreślają, że ewentualne zmiany wymagałyby szczegółowej analizy skutków finansowych i organizacyjnych.

Potrzeba uporządkowania czasu szkolenia

Związek Województw RP zwraca także uwagę na konieczność uregulowania maksymalnego czasu trwania specjalizacji. W praktyce zdarzają się bowiem sytuacje, w których szkolenie trwa znacznie dłużej niż przewiduje program danej specjalizacji.

Gotowość do dalszych rozmów

Samorządy podkreślają, że proponowane rozwiązania mają charakter kierunkowy i stanowią punkt wyjścia do dalszych analiz oraz konsultacji. Jednocześnie zaznaczono, że system akredytacji do prowadzenia specjalizacji oraz liczba miejsc szkoleniowych pozostałyby na dotychczasowych zasadach.

Stanowisko Zarządu Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej zostało skierowane do minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy.

Pełna treść stanowiska Zarządu Związku Województw RP: 

https://polskieregiony.pl/wp-content/uploads/2026/03/Stanowisko-Zarzadu-ZWRP-w-sprawie-ksztalcenia-specjalistycznego.pdf