Nowa rola marszałków województw, minimalny standard połączeń oraz zmiany w finansowaniu przewozów – to najważniejsze założenia rządowego projektu nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym. Projekt, wcześniej pozytywnie oceniony przez Zarząd Związku Województw RP, był 21 lipca 2026 r. przedmiotem wspólnego posiedzenia senackich Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej. W obradach uczestniczył przedstawiciel ZWRP.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw zakłada gruntowną reformę systemu organizowania przewozów pasażerskich w Polsce. Jej głównym celem jest przeciwdziałanie wykluczeniu transportowemu, szczególnie na terenach wiejskich, oraz stworzenie spójnej i przewidywalnej sieci połączeń obejmującej cały kraj.

Jak podkreślił podczas posiedzenia Stanisław Bukowiec, sekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury, projekt w sposób fundamentalny zmienia dotychczasową filozofię organizacji publicznego transportu zbiorowego. Reforma obejmie wszystkie poziomy samorządu terytorialnego i zastąpi obecny, w dużej mierze fakultatywny model rozwiązaniami gwarantującymi mieszkańcom minimalny standard dostępności komunikacyjnej.

Marszałek jako regionalny integrator transportu

Jednym z najważniejszych elementów projektu jest powierzenie marszałkom województw funkcji integratorów publicznego transportu zbiorowego. Do ich zadań będzie należała koordynacja przewozów o charakterze użyteczności publicznej oraz sieci komunikacyjnych poszczególnych organizatorów, z uwzględnieniem istniejących połączeń komercyjnych.

Marszałkowie będą odpowiadali m.in. za tworzenie wojewódzkiego schematu sieci komunikacyjnej, integrowanie przewozów gminnych, powiatowych i wojewódzkich, a także dążenie do zapewnienia spójnych połączeń na granicach województw. Pozwoli to na identyfikowanie obszarów, w których oferta transportowa jest niewystarczająca, oraz ograniczanie nieuzasadnionego dublowania linii na tych samych odcinkach.

Integracja na poziomie regionalnym ma umożliwić efektywniejsze planowanie tras, częstotliwości kursowania oraz punktów przesiadkowych. Wojewódzki schemat sieci komunikacyjnej będzie uwzględniał zarówno przewozy publiczne, jak i komercyjne, dając samorządom rzeczywisty obraz funkcjonowania transportu na terenie całego regionu.

Istotnym zadaniem marszałków będzie również integracja różnych gałęzi transportu. Samorządy województw, jako organizatorzy regionalnych przewozów pasażerskich, w szczególności kolejowych, odpowiadają za linie stanowiące komunikacyjny kręgosłup regionów. Nowe przepisy umożliwią uzupełnienie ich spójną siecią połączeń autobusowych oraz zawieranie porozumień służących integracji regionalnych systemów transportowych.

Na realizację nowych zadań samorządy województw mają otrzymywać środki w wysokości 0,75 proc. puli przeznaczonej dla danego województwa w ramach Funduszu Przeciwdziałania Wykluczeniu Transportowemu.

Minimalny standard połączeń

Projekt wprowadza obowiązek zapewnienia połączeń pomiędzy stolicami województw a siedzibami powiatów oraz pomiędzy siedzibami powiatów i gmin. Przewidziano także zapewnienie dojazdu w obrębie gmin do miejscowości, w których znajdują się obiekty użyteczności publicznej.

Minimalny standard ma obejmować cztery pary połączeń dziennie w dni robocze oraz dwie pary w dni wolne. Połączenia będą mogły być realizowane transportem autobusowym, kolejowym albo w formule łączącej obie gałęzie transportu.

Nowelizacja przewiduje ponadto stworzenie ram prawnych dla przejazdów na żądanie, dostosowanych do potrzeb gmin wiejskich i miejsko-wiejskich oraz obszarów o rozproszonym osadnictwie. Na ten cel będzie można przeznaczyć do 10 proc. środków funduszu przypadających na dane województwo.

Większe wsparcie dla samorządów

Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych ma zostać przekształcony w Fundusz Przeciwdziałania Wykluczeniu Transportowemu. Z jego środków będą mogły być finansowane również przejazdy na żądanie, przewozy komunikacji miejskiej wykonywane przez miasta liczące do 50 tys. mieszkańców poza ich granicami oraz przewozy metropolitalne realizowane poza obszarem miasta.

Pierwszeństwo w uzyskiwaniu dofinansowania otrzymają połączenia zapewniające ustawowy minimalny standard transportowy. System wsparcia ma również promować współpracę i integrację samorządów, w tym województw, powiatów, gmin oraz tworzonych przez nie związków.

Budżet funduszu został zwiększony z około 800 mln zł w 2023 r. do 1 mld 235 mln zł. Projekt przewiduje również podnoszenie standardów taboru wykorzystywanego do świadczenia usług finansowanych ze środków publicznych. Od 2031 r. maksymalny wiek pojazdu ma wynosić 20 lat, a od 2036 r. – 15 lat. Autobusy zostaną ponadto wyposażone w lokalizatory GPS.

Operatorzy i przewoźnicy będą zobowiązani do przygotowywania rozkładów jazdy w cyfrowym standardzie wymiany danych NeTEx. Pozwoli to na stopniowe tworzenie ogólnodostępnej bazy informacji wykorzystywanej przez internetowe planery podróży.

Reforma oczekiwana przez regiony

Projekt był wcześniej przedmiotem stanowiska Zarządu Związku Województw RP z 4 maja 2026 r. ZWRP wskazał w nim, że proponowane rozwiązania są uzasadnione i oczekiwane zarówno przez samorządy, jak i przez mieszkańców.

Związek szczególnie podkreślił znaczenie powierzenia marszałkom województw roli integratorów publicznego transportu zbiorowego. Spójne i skoordynowane działania na poziomie regionalnym mogą stać się skutecznym narzędziem przeciwdziałania wykluczeniu transportowemu oraz poprawy dostępności komunikacyjnej mieszkańców.

Podczas posiedzenia przedstawiciele organizacji społecznych oraz posłowie zgłosili zastrzeżenia dotyczące m.in. czasu pozostawionego samorządom na przygotowanie reformy i wysokości środków przeznaczonych na jej realizację. Proponowali m.in. podniesienie stawki dofinansowania jednego wozokilometra z 3 do 4 zł oraz zwiększenie budżetu funduszu o 1 mld zł. Poprawki te nie uzyskały poparcia większości komisji i zostały zgłoszone jako wniosek mniejszości.

Połączone komisje przyjęły natomiast 12 poprawek o charakterze legislacyjnym i doprecyzowującym. Ustawa została skierowana do dalszych prac na posiedzeniu plenarnym Senatu.