Współczesna polityka rozwoju regionalnego w coraz większym stopniu opiera się nie tylko na tradycyjnych dotacjach, ale również na instrumentach finansowych, które pozwalają efektywniej wykorzystywać środki publiczne i zwiększać skalę realizowanych inwestycji. Pożyczki, instrumenty mieszane oraz inne formy finansowania zwrotnego stają się istotnym uzupełnieniem systemu wsparcia, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym.

fot. Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego

Województwa już teraz aktywnie wdrażają instrumenty finansowe jako jedno z narzędzi realizacji celów rozwojowych regionu. W Opolskiem, jak mówił marszałek Szymon Ogłaza,  ich zastosowanie koncentruje się przede wszystkim w dwóch obszarach priorytetowych: wspierania innowacyjności i konkurencyjności gospodarki oraz transformacji energetycznej i ochrony środowiska. Podejście to zakłada nie tylko wsparcie przedsiębiorczości i rozwoju sektora MŚP, ale również wzmacnianie potencjału inwestycyjnego regionu poprzez finansowanie projektów związanych z cyfryzacją, wdrażaniem innowacji, poprawą efektywności energetycznej oraz rozwojem odnawialnych źródeł energii. Z instrumentów finansowych korzystają również jednostki samorządu terytorialnego, wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe oraz spółdzielnie energetyczne.

fot. Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego

O dostępnych instrumentach finansowych, wspierających realizację inwestycji oraz ich praktycznych zastosowaniach w procesie rozwoju regionów i przedsiębiorstw mówiła prof. zw. dr hab. Marta Postuła, pierwsza wiceprezes Zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego.  Podkreślała, że dla BGK współpraca z samorządami jest niezwykle ważna, ale to także znaczące  wsparcie samorządów. – Bo zawsze powtarzam, że polskie samorządy to nasze dobro narodowe – mówiła. Wsparcie inwestycji przez instrumenty BGK pozwala nie tylko na wzmocnienie sytuacji fiskalnej, ale buduje także odporność gospodarki. Pomaga wspierać zarówno inwestycje publiczne, jak i prywatne.

Prezes wśród priorytetowych obszarów wymagających inwestycji wymieniała kierunki transformacji polskiej gospodarki w najbliższej dekadzie. To przede wszystkim transformacja energetyczna, digitalizacja gospodarki, infrastruktura informatyczna i krytyczna, AI i zapotrzebowanie na energię, reindustrializacja, robotyzacja czy przemysł obronny.

Podkreślała, że dziś maleje rola klasycznych dotacji jako jedynego źródła finansowania, rośnie natomiast znaczenie środków zwrotnych. Coraz częściej konieczne jest łączenie kapitału publicznego i prywatnego, a instrumenty finansowe stały się podstawowym narzędziem realizacji inwestycji. 

Tym, na co zwracała uwagę prezes Postuła, były m.in. ważne w dzisiejszych czasach inwestycje BGK w obronność oraz wsparcie spółek z sektora obronnego. Bank obsługuje m.in. Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności oraz mechanizm SAFE. 

Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności powołany został ustawą, zawiera w sobie zarówno element pożyczkowy, jak i tzw. element equity, czyli instrument wsparcia kapitałowego dla wsparcia rozwoju firm. Fundusz to 22,7 mld zł, a BGK od początku lipca zacznie przyjmowanie wniosków w ramach tego Funduszu  – zarówno na pożyczki dla samorządów, jak i w elemencie equity.  Prezes zapowiadała, ze w pierwszym tygodniu lipca ruszą informacyjne spotkania w regionach, dotyczące właśnie Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności.

Mechanizm SAFE to przede wszystkim pieniądze na zakupy, ale część tych zakupów wymaga inwestycji i w związku z tym sięgania po wykonawców lokalnych – to sposób na regionalne skorzystanie z tego mechanizmu. Tutaj także rola BGK jest nie do przecenienia. To instrumenty dla przedsiębiorców, w tym przede wszystkim program gwarancji dla sektora obronnego małego i średniego dzięki umowom z wieloma bankami (maksymalna kwota gwarancji to 5 mln zł, a w tym roku jest na to 5 mld złotych) oraz program gwarancji w sektorze dual use.

Marszałkowie zapowiadali, że z niecierpliwością czekają na zapowiadane przez prezes Postułę spotkania informacyjne.