Przedstawiciel Biura Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej uczestniczył w posiedzeniu połączonych sejmowych Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Posiedzenie zostało zwołane w celu rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim.

Projektowana regulacja określa zasady i tryb utworzenia, funkcjonowania oraz finansowania związku metropolitalnego w województwie pomorskim. Zgodnie z uzasadnieniem projektu, powołanie takiej struktury ma służyć przezwyciężeniu kluczowych barier rozwojowych, których gminy i powiaty nie są w stanie skutecznie rozwiązać samodzielnie.

Wśród najważniejszych wyzwań wskazano problemy transportowe, przestrzenne i klimatyczne, w tym kwestie związane z lokalizacją odnawialnych źródeł energii. Ich rozwiązanie wymaga ścisłej koordynacji działań realizowanych obecnie przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego. Drugim istotnym obszarem jest potrzeba zwiększenia innowacyjności regionu i przeciwdziałania tzw. pułapce średniego wzrostu, czyli sytuacji, w której po okresie dynamicznego rozwoju region przestaje skutecznie zmniejszać dystans wobec bardziej rozwiniętych obszarów europejskich.

Strategicznym celem ustawy jest również zwiększenie zdolności ośrodków powiatowych położonych wokół rdzenia metropolii do wykorzystywania efektów rozwojowych oraz przyjmowania innowacji.

Projekt ustawy dotyczący związku metropolitalnego w województwie pomorskim odnosi się przede wszystkim do Obszaru Metropolitalnego Gdańsk-Gdynia-Sopot. Zakłada możliwość utworzenia związku metropolitalnego w jednym z dwóch trybów: poprzez powołanie nowego związku albo poprzez przekształcenie istniejącej formy współpracy komunalnej, takiej jak Stowarzyszenie Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot. Związek metropolitalny będzie mógł zrzeszać — w zależności od regulacji statutowych — gminy albo gminy i powiaty.

Projektowana ustawa ma ułatwić integrację dokumentów strategicznych i planistycznych funkcjonujących w gminach i powiatach należących do związku metropolitalnego. Jednym z jej kluczowych założeń jest także integracja lokalnych systemów transportowych w jeden spójny metropolitalny organizm funkcjonalny.

Wśród oczekiwanych rezultatów projektowanych rozwiązań wskazano m.in. wzmocnienie współpracy samorządów, uczelni i przedsiębiorców, zwiększenie skuteczności przyciągania inwestycji krajowych i zagranicznych, ograniczenie deficytu kompetentnych pracowników, poprawę efektywności działań w obszarze polityk społeczno-gospodarczych oraz rozwój potencjałów społecznych i gospodarczych poprzez tworzenie sieci współpracy z udziałem nauki, biznesu, organizacji pozarządowych i administracji.

Zgodnie z projektem organem stanowiącym i kontrolnym związku metropolitalnego będzie Zgromadzenie. W jego skład wejdą delegaci gmin albo gmin i powiatów należących do związku. Delegatami będą wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast oraz starostowie powiatów wchodzących w skład związku metropolitalnego.

Istotne znaczenie w projekcie przypisano także samorządowi województwa. Projekt wprost wskazuje, że działania związku metropolitalnego nie mogą naruszać kompetencji samorządu województwa. Oznacza to, że metropolia ma wykonywać zadania komplementarne, nie zastępując województwa w jego kompetencjach.

Samorząd województwa otrzymuje ważną rolę opiniodawczą, m.in. przy tworzeniu związku metropolitalnego, zmianie jego granic, opiniowaniu statutu oraz strategii rozwoju ponadlokalnego. W przypadku strategii rozwoju ponadlokalnego zarząd województwa będzie oceniał jej zgodność ze strategią rozwoju województwa. Prawo udziału w posiedzeniach Zgromadzenia związku metropolitalnego z głosem doradczym będzie przysługiwać Marszałkowi Województwa Pomorskiego.

Projekt przewiduje również możliwość przekazywania związkowi metropolitalnemu przez samorząd województwa realizacji określonych zadań, a także zawierania porozumień dotyczących koordynacji działań. Może to dotyczyć m.in. transportu, polityki rozwoju oraz planowania przestrzennego.

W trakcie posiedzenia połączonych komisji do projektu ustawy wprowadzono jedynie poprawki o charakterze doprecyzowującym i legislacyjnym. Następnie projekt został skierowany do drugiego czytania w Sejmie.

Projekt ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim wzmacnia współpracę metropolitalną wokół Trójmiasta i nadaje metropolii szerokie kompetencje operacyjne. Jednocześnie zachowuje strategiczną rolę samorządu województwa poprzez mechanizmy opiniowania, wymóg spójności strategii oraz możliwość koordynowania działań w kluczowych obszarach rozwoju regionu.