Zarząd Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej przyjął stanowisko w sprawie projektu nowych Wytycznych Komisji Europejskiej dotyczących pomocy państwa w sektorze transportu lotniczego. Samorządy województw wskazują, że przyszłe regulacje powinny uwzględniać szczególną rolę regionalnych portów lotniczych w zapewnianiu dostępności transportowej, spójności terytorialnej oraz rozwoju społeczno-gospodarczego regionów.

Stanowisko zostało przyjęte 9 czerwca 2026 roku w związku z prowadzonymi przez Komisję Europejską konsultacjami publicznymi projektu nowych wytycznych dotyczących pomocy państwa w sektorze transportu lotniczego. Dokument ten ma zastąpić obowiązujące wytyczne z 2014 roku w sprawie pomocy państwa na rzecz portów lotniczych i przedsiębiorstw lotniczych.

Zarząd Związku Województw RP popiera utrzymanie w projektowanych wytycznych możliwości udzielania zarówno pomocy operacyjnej, jak i inwestycyjnej dla portów lotniczych. W ocenie ZWRP mechanizmy wsparcia publicznego pozostają niezbędne dla zapewnienia ciągłości funkcjonowania regionalnych lotnisk, zwłaszcza w warunkach rosnących kosztów działalności, wyzwań związanych z dekarbonizacją transportu oraz utrzymujących się skutków kryzysów ostatnich lat, w tym pandemii COVID-19 i kryzysu energetycznego.

Samorządy województw pozytywnie oceniają utrzymanie możliwości udzielania pomocy operacyjnej portom obsługującym do 1 mln pasażerów rocznie. Jednocześnie ZWRP postuluje, aby możliwość ta miała charakter trwały i była dostępna również po zakończeniu okresu przejściowego wskazanego w projekcie wytycznych. Jak podkreślono w stanowisku, porty tej kategorii w wielu przypadkach nie są w stanie samodzielnie pokrywać kosztów działalności operacyjnej, a dalsze funkcjonowanie części z nich zależy od dostępności wsparcia publicznego.

Zarząd ZWRP negatywnie ocenia natomiast proponowane wyeliminowanie możliwości udzielania pomocy operacyjnej portom obsługującym od 1 do 3 mln pasażerów rocznie. W opinii Związku takie rozwiązanie może stworzyć poważne ryzyko dla lotnisk, które wciąż odczuwają skutki ostatnich kryzysów i nie osiągnęły pełnej stabilności finansowej. ZWRP zwraca również uwagę na brak odpowiednich przepisów przejściowych, które zapewniłyby ciągłość obowiązywania istniejących programów wsparcia po 3 kwietnia 2027 roku.

Szczególne zastrzeżenia budzi również powstanie tzw. „efektu klifu”. Projekt nowych wytycznych przewiduje bowiem możliwość udzielania pomocy inwestycyjnej portom obsługującym od 1 do 3 mln pasażerów rocznie, jednocześnie całkowicie odcinając je od pomocy operacyjnej. Zdaniem ZWRP może to prowadzić do sytuacji, w której lotniska zachowają dostęp do środków na inwestycje, ale zostaną pozbawione wsparcia niezbędnego do utrzymania bieżącej działalności i obsługi nowej infrastruktury.

Związek Województw RP sprzeciwia się także całkowitej likwidacji mechanizmu pomocy na uruchamianie nowych tras lotniczych. W ocenie samorządów województw instrument ten ma szczególne znaczenie dla mniej popularnych oraz peryferyjnych portów regionalnych. Jego usunięcie może zniechęcić przewoźników do otwierania nowych połączeń, a w konsekwencji doprowadzić do ograniczenia dostępności transportowej regionów i osłabienia konkurencyjności mniejszych lotnisk.

W stanowisku zwrócono również uwagę na potrzebę ponownego przeanalizowania projektowanych poziomów intensywności pomocy inwestycyjnej. ZWRP wskazuje, że wymóg zapewnienia przez małe porty co najmniej 25 proc. wkładu własnego do finansowania inwestycji może w praktyce okazać się trudny do spełnienia. Z kolei proponowany sztywny limit 15 proc. pomocy dla portów obsługujących powyżej 3 mln pasażerów rocznie może być niewystarczający przy realizacji kosztownych i strategicznych projektów infrastrukturalnych.

Samorządy województw apelują ponadto o dostosowanie wymogów środowiskowych i dekarbonizacyjnych do rzeczywistych możliwości organizacyjnych oraz finansowych małych i średnich portów lotniczych. Projekt przewiduje m.in. obowiązek przedstawienia wiarygodnego planu dekarbonizacji operacji w ciągu 5 lat od daty złożenia wniosku pomocowego. Zdaniem ZWRP zbyt rygorystyczne warunki mogą stać się barierą w dostępie do funduszy publicznych dla lotnisk, które już obecnie z trudem finansują podstawową infrastrukturę.

Istotnym elementem stanowiska jest także sprzeciw wobec proponowanej zmiany definicji obszaru ciążenia portu lotniczego. Projekt zakłada rozszerzenie tego obszaru ze 100 km lub 60 minut czasu dojazdu do 150 km lub 90 minut. W ocenie Związku zmiana ta mogłaby znacząco zwiększyć liczbę lotnisk uznawanych za funkcjonujące w tym samym obszarze konkurencyjnym, co skomplikowałoby procedury notyfikacyjne i zwiększyło niepewność prawną po stronie beneficjentów pomocy oraz państw członkowskich.

Zarząd ZWRP postuluje utrzymanie obecnej definicji obszaru ciążenia, przywrócenie mechanizmu pomocy na uruchamianie nowych połączeń, utrzymanie możliwości pomocy operacyjnej dla portów obsługujących od 1 do 3 mln pasażerów rocznie oraz pozostawienie progu kwalifikowalności pomocy inwestycyjnej na poziomie 5 mln pasażerów rocznie. Związek apeluje również o utrzymanie sektorowych zasad oceny istnienia pomocy państwa, w tym testu prywatnego inwestora oraz metodologii oceny rentowności umów zawieranych przez porty lotnicze.

W opinii Zarządu Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej przyszłe ramy pomocy państwa dla sektora lotniczego powinny w sposób zrównoważony łączyć cele związane z ochroną konkurencji i transformacją klimatyczną z potrzebą utrzymania regionalnej infrastruktury lotniczej. Przyjmowane rozwiązania nie powinny prowadzić do nadmiernego ograniczenia możliwości dalszego funkcjonowania i modernizacji portów lotniczych, które pełnią ważną funkcję w rozwoju regionów.

Stanowisko zostało skierowane do Komisji Europejskiej – Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji, Ministerstwa Infrastruktury, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Stałego Przedstawicielstwa RP przy Unii Europejskiej oraz Europejskiego Komitetu Regionów.

Pełna treść stanowiska Zarządu Związku Województw RP: 

https://polskieregiony.pl/wp-content/uploads/2026/06/Stanowisko-ZWRP-z-dnia-09-06-2026.pdf